با وجود اینکه وازکتومی به عنوان یک روش دائمی جلوگیری از بارداری شناخته می شود، اما در برخی شرایط مردان پس از گذشت چند سال تصمیم به بازگشت این عمل می گیرند. تغییر شرایط زندگی، تصمیمات جدید خانوادگی یا اتفاقات پیش بینی نشده می توانند باعث شوند فرد به امکان باروری مجدد فکر کند. این پرسش برای بسیاری از مردان مطرح می شود که آیا وازکتومی قابل برگشت است یا خیر. پاسخ این است که اگرچه وازکتومی با هدف دائمی بودن انجام می شود، اما در برخی موارد امکان برگشت آن وجود دارد، هرچند موفقیت این فرایند به عوامل مختلفی وابسته است.
آیا وازکتومی قابل برگشت است؟
بر اساس آمارهای پزشکی، حدود ۶ تا ۱۰ درصد از مردانی که وازکتومی انجام داده اند، در ادامه زندگی خود از این تصمیم منصرف می شوند و به انجام جراحی برگشت وازکتومی روی می آورند. عواملی مانند ازدواج مجدد، فوت فرزند، تغییر دیدگاه نسبت به فرزندآوری یا حتی بهبود شرایط اقتصادی و خانوادگی می توانند نقش مهمی در این تصمیم داشته باشند. باید توجه داشت که اگرچه امکان بازگشت وازکتومی وجود دارد، اما این عمل تضمین صد درصدی برای بازگشت باروری ایجاد نمی کند و نیازمند بررسی دقیق شرایط فردی است.
برگشت وازکتومی، یک جراحی سرپایی با درصد موفقیت قابل قبول
در عمل وازکتومی، جراح با مسدود کردن یا بریدن لوله های اسپرم بر، مانع عبور اسپرم از بیضه ها به خارج از بدن می شود. این لوله ها وظیفه انتقال اسپرم را بر عهده دارند و قطع عملکرد آنها باعث نازایی می شود. در جراحی برگشت وازکتومی، هدف اصلی اتصال مجدد دو سر بریده شده این لوله ها است.
این عمل معمولا با استفاده از تکنیک های پیشرفته میکروسرجری انجام می شود. جراحان از میکروسکوپ هایی با بزرگنمایی بالا و بخیه هایی بسیار ظریف که حتی نازک تر از تار موی انسان هستند، استفاده می کنند. مدت زمان این جراحی حدود دو ساعت است و بیمار در همان روز ترخیص می شود. افرادی که شغل های اداری یا کم تحرک دارند، معمولا می توانند پس از یک تا دو روز به محل کار خود بازگردند، اما کسانی که فعالیت بدنی سنگین انجام می دهند، بهتر است سه تا چهار روز استراحت داشته باشند.
از نظر ایمنی، برگشت وازکتومی جزو جراحی های کم خطر محسوب می شود و احتمال بروز عوارضی مانند عفونت یا خونریزی کمتر از نیم درصد گزارش شده است.
بیضه ها پس از وازکتومی همچنان اسپرم تولید می کنند
یکی از نکات مهم و جالب درباره وازکتومی این است که این عمل باعث توقف تولید اسپرم نمی شود. حتی پس از انجام وازکتومی، بیضه ها همچنان به تولید اسپرم ادامه می دهند، اما اسپرم ها به دلیل مسدود بودن مسیر، امکان خروج از بدن را ندارند. به همین دلیل، در صورت موفقیت آمیز بودن جراحی برگشت وازکتومی، مسیر انتقال اسپرم دوباره باز می شود و توانایی باروری مرد می تواند به حالت طبیعی بازگردد.
پس از انجام این جراحی، پزشک معمولا توصیه می کند که بیمار به مدت حدود سه هفته از برقراری رابطه جنسی خودداری کند تا روند ترمیم به خوبی انجام شود. در برخی موارد خاص که انسداد در بخش هایی مانند اپیدیدیم وجود دارد، ممکن است بازگشت کامل باروری تا ۱۲ ماه زمان ببرد. این موضوع طبیعی است و نیاز به صبر و پیگیری منظم دارد.
نقش زمان در موفقیت برگشت وازکتومی
یکی از باورهای نادرست رایج این است که اگر سال های زیادی از انجام وازکتومی گذشته باشد، امکان برگشت آن وجود ندارد. این تصور به طور کامل صحیح نیست. هرچند مدت زمان سپری شده از وازکتومی یکی از عوامل تاثیرگذار در میزان موفقیت جراحی برگشت است، اما به تنهایی تعیین کننده نهایی محسوب نمی شود.
مطالعات نشان دادند که اگر وازکتومی در کمتر از ۱۰ سال گذشته انجام شده باشد، احتمال موفقیت برگشت آن می تواند تا ۹۵ درصد برسد. پس از گذشت ۱۵ سال، این احتمال به تدریج کاهش پیدا می کند، اما همچنان امکان موفقیت وجود دارد. علاوه بر موفقیت جراحی، عوامل دیگری نیز در بارداری نقش دارند که از جمله مهم ترین آن ها می توان به سن و سلامت باروری زن اشاره کرد. حتی در صورت بازگشت موفق مسیر اسپرم، اگر عوامل دیگری مانع بارداری باشند، نیاز به بررسی های تکمیلی خواهد بود.
سلامت باروری مردان و بررسی گزینه های جایگزین
مردانی که قصد انجام برگشت وازکتومی دارند، بهتر است پیش از جراحی تحت ارزیابی کامل باروری قرار بگیرند. این بررسی ها شامل آزمایش های مربوط به سلامت اسپرم، وضعیت هورمونی و شرایط عمومی دستگاه تناسلی است. همچنین سلامت باروری شریک جنسی نیز باید به دقت بررسی شود؛ زیرا بارداری نتیجه سلامت هر دو طرف است.
در برخی موارد، ممکن است روش های جایگزین مانند استخراج اسپرم از بیضه و استفاده از لقاح آزمایشگاهی گزینه مناسب تری باشند. این روش ها به ویژه زمانی که محدودیت زمانی وجود دارد یا احتمال موفقیت برگشت وازکتومی پایین است، می توانند شانس بارداری را افزایش دهند. پزشک متخصص با در نظر گرفتن شرایط زوجین، تمامی گزینه های موجود را بررسی کرده و بهترین روش را پیشنهاد می دهد.
مراجعه به پزشک
تصمیم گیری درباره برگشت وازکتومی نیازمند آگاهی، بررسی دقیق شرایط فردی و دریافت مشاوره تخصصی است. مراجعه به پزشک متخصص اورولوژی نقش مهمی در انتخاب مسیر درست درمان دارد. در کلینیک فوق تخصصی اورولوژی دکتر آرش رنجبر، با استفاده از روش های پیشرفته تشخیصی و درمانی، وضعیت باروری مردان به طور کامل ارزیابی می شود و مناسب ترین راهکار بر اساس شرایط هر فرد ارائه می گردد. دریافت مشاوره تخصصی می تواند به زوجین کمک کند تا با اطمینان و آگاهی کامل، بهترین تصمیم را برای آینده خود اتخاذ کنند.